دستورالعمل کابل‌کشی شبکه‌های زمینی

دستورالعمل کابل‌کشی شبکه‌های زمینی هدف از تدوین این دستورالعمل بیان قوانین و مقررات لازم جهت نصب و بهره بهرداری از کابل‌های زمینی می‌باشد. قبل از کابل‌کشی باید نکات لازم در مورد نصب کابل مورد بررسی قرار گیرد، حمل و نقل و تخلیه قرقره کابل از مسائلی…

دستورالعمل کابل‌کشی شبکه‌های زمینی

هدف از تدوین این دستورالعمل بیان قوانین و مقررات لازم جهت نصب و بهره بهرداری از کابل‌های زمینی می‌باشد.

قبل از کابل‌کشی باید نکات لازم در مورد نصب کابل مورد بررسی قرار گیرد، حمل و نقل و تخلیه قرقره کابل از مسائلی است که بیتوجهی به آن موجب وارد آمدن آسیب به کابل شده و کابل‌کشی را با مشکل مواجه می‌سازد.

از مسائل دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، رعایت شرایط دمایی کابل‌کشی ،حداقل شعاع خمش و نکات ایمنی مرتبط با نصب کابل می‌باشد. در این دستورالعمل مواردی من جمله تعاریف اولیه، ابزار مورد نیاز برای کابل‌کشی، روش‌های مختلف کابل‌کشی، حریم‌ها، آزمون‌های الکتریکی بعد از نصب ارائه شده است. همچنین این دستورالعمل شامل چهار پیوسهت به شهرح چک لیست‌های نظارتی، دستورالعمل حمل و نقل کابل، تعمیر غلاف خارجی صدمه دیده و مشخصات فنی کول‌گذاری می‌باشد.

کابل‌ها

کابل‌ها معمولاً از دو بخش هادی و عایق تشکیل شدهاند. هادی‌های به کار رفته در کابل‌ها، مسی یا آلومینیومی می‌باشند و عایق مورد استفاده برای کابل‌ها معمولاً از موادی نظیر کاغذ آغشته به روغن، مواد پلاستیکی مانند پلی وینیل کلرید )^PVC(، پلی اتیلن)^PE( و پلی اتیلن کراسلینک شده)^XLPE( ساخته می‌شود.

نام گذاری کابل‌ها نیز بر اسای هادی و عایق آنها مطابق استاندارد انجام می‌گیرد.

حداکثر دمای نامی برای انواع مختلف ترکیبات عایقی مطابق جدول 1 آورده شده است.

جدول 1- حداكثر دمای نامی برای انواع كابل‌های با عایق پلاستیکی

^* برای پلی اتیلن با دانستیه بیش از ^{3gr/cm 0.94} در دمای ^{Co 23}

** این دما ممکن است با استفاده از یک ساختار پوششی هادی الکترواستاتیکی مناسب در کابل به 150 درجه سانتیگراد نیز افزایش یابد .

هادی هم‌مرکز کابل

هادی‌ای است به دور عایق کابل که عموماً به صورت رشته‌های مسی می‌باشد. در شکل 1 این هادی مشخ شده است. این هادی می‌تواند در کابل‌های چند رشته‌ای نیز استفاده گردد.

درصد تراکم خاک

عبارت است از نسبت وزن مخصوص خاک خشک در محل به ماکزیمم وزن مخصوص همان خاک خشک که از آزمایش تراکم به دست می‌آید.

رنگ کابل‌ها

0.6/1 برای مشخ کردن هادی مربوط به نول، فاز و حفاظت، از kV در مورد کابل‌های فشار ضعیف رنگ‌های مختلفی استفاده می‌شود.جدول 2 رنگ عایق هادی کابل‌ها را نشان می‌دهد.

جدول2- رنگ عایق هادی كابل‌ها

تبصره: معمولاً انتهای کابل با حروف ^E و ابتدای آن با حرف ^A مشخص می‌شود. در مورد رنگ رشته‌های کابل‌های فشار متوسط محدودیت مشخصی وجود ندارد و اغلب سیاه رنگ می‌باشند. در این نوع کابل‌ها در صورتی که غلاف به کار رفته در آنها از جنس^PVC باشد، غلاف به رنگ قرمز و در صورتی که از جنس ^PE و آنتی ^UV باشد به رنگ سیاه می‌باشد.

باید توجه داشت که برای دوام غلاف‌های ^PE بر روی آن ها پوششی از کربن اضافه می‌کنند. لذا رنگ این غلاف ها سیاه می‌باشد.

نشانه‌گذاری کابل های فشار ضعیف و فشار متوسط

بر روی سطح خارجی کابل‌های تحت پوشش استاندارد ملی ایران مشخصات زیر به صورت خوانا باید آورده شود.

جدول3- نشانه‌گذاری مشخصات فنی كابل‌ها

کلمه نشانه باید به صورت برجسته یا فرورفته یا به صورتی که قابل پاک کردن نباشد روی غلاف خارجی آورده شود. نشانه‌ها باید با حروف انگلیسی و در فواصل معین در طول کابل آورده شود و دقت شود که اشکال یا حروف به صورت عمودی و حداقل ارتفاع 3 میلیمتر باشد.

نحوه کدگذاری کابل‌های فشار متوسط

نحوه کدگذاری کابلهای فشار متوسط با عایق ^PVC و ^PE طبق استاندارد ^VDE مطابق جدول 4 می‌باشد:

جدول 4- نحوه كدگذاری كابل‌های فشار متوسط مطابق استاندارد ^VDE

در خصوص مشخصات کابل های مورد استفاده در شبکه های توزیع ذکر چند نکته الزامی است:

تبصره 1: ولتاژ کابل‌های فشار ضعیف زمینی مورد استفاده در شبکه های توزیع باید با ولتاژ0.6/1 باشد و استفاده از کابل‌های با سایر سطوح ولتاژی فشار ضعیف مجاز KV اسمی نیست.

تبصره 2: هادی‌های کابل‌های زمینی شبکه‌های توزیع باید از نوع کلای 1)هادی مفتولی برای نصب ثابت( یا کلاس 2) هادی‌های چند رشته غیر فشرده برای نصب ثابت و هادی‌های چند رشته دوار متراکم و هادی های چند رشته قطاعی( باشد و از انواع کلاس 5 و 6 )هادی‌های انعطافپذیر پر رشته( افشان مورد استفاده قرار نگیرد.

تبصره 3: ماده پلی اتیلن به تنهایی در برابر اشعه خورشید مقاوم نیست. بنابراین در نقاطی که کابل‌هایی با عایق یا غلاف ^PE و مشتقات آن در معرض آفتاب قرار می‌گیرند باید تمهیدات لازم برای ایجاد استقامت در برابر ^UV با استفاده از کاوره‌های مناسب صورت گیرد. با توجه به دشواری این کار در اجرا و کنترل آن، توصیه می‌شود در شبکه های فشار ضعیف که امکان قرار گرفتن کابل در برابر آفتاب است از کابل‌های با عایق‌ها غلاف ^PVC استفاده شود. به عنوان مثال از کابل‌های ^{N2XY- NA2XY} استفاده نشود. در کابل‌های فشار متوسط، عایق از جنس پلی اتیلن بوده و به خاطر وجود سرکابل، هیچ وقت در معرض آفتاب قرار نخواهد گرفت .

تبصره 4: از آنجا که کابل‌های شبکه‌های توزیع امکان قرار گرفتن در معرض آفتهاب امکان صعود از پایه و اتصال به شبکه‌های هوایی را دارند حتی الامکان در لایه غلاف از موادی استفاده شود که مقاومت در برابر آفتاب را دارا باشد .

تبصره 5: ماده ^PVC در زمان سوختن، گازهای سمی تولید می‌کند .بنابراین در مواردی که امکان آتشسوزی وجود داشته باشد و همچنین در مراکز عمومی و شلوغ از قبیل بازاره‌ها و مجتمع‌های تجاری از کابل‌های هالوژن فری که فاقد گازهای سمی هستند استفاده شود.

تبصره 6: در مناطقی که امکان حفاری زیاد بوده و یا در معرض تردد ماشین‌آلات سنگین هستند کابل‌های مورد استفاده با استفاده از لوله‌های محافظ کار شود. در غیر این صورت توصیه می‌شود از انواع آرموردار استفاده شود.

تبصره 7: با توجه به قابلیت انعطاف کم و شکننده بودن کابل‌های آلومینیوم، از سایزهای

پایین آن در شبکه‌های زمینی استفاده نشود ) حهداقل سطح مقطع آن 35 میلیمتر مربع باشد(. لازم به ذکر است عمده هزینه شهبکه‌های زمینی موارد عمرانی است و قیمت کابل بخصوص

فشار ضعیف اثرگذاری کمتری دارد.

تبصرره 8: در صورت نیاز به استفاده از لوله در زیر زمین از لوله‌های پلی ونیل کلراید، فایبرگلای اپوکسی و سیمانی و پلی اتیلن فشار قوی و برای مصارف بالای سطح زمین تنها PVC نوع پلی ونیل کلراید قابل قبول است.

تبصره 9: توصیه می‌شود در زمینه‌هایی که حشرات موزی یا خاک آن شوره زار است به جای کابل های ^NYY از کابل های^NYCY و ^NYCWYاستفاده شود.

ملاحظات فرایندهای کابل کشی

حمل و نقل

کابلها به طور معمول روی قرقره‌های چوبی یا فلزی پیچیده می‌شوند. اندازه قرقره‌ها به طول کابل، نوع کابل، سطح ولتاژ، سطح مقطع و… بستگی دارد. کابل‌های بدون زره تا 150 متر طول و حداکثر وزن 100 کیلوگرم و کابل‌های زره‌دار تا 150 متر طول و 250 کیلوگرم وزن را میتوان به صورت چمبره کاغذ پیچ شده حمل و نقل کرد.

در زمان حمل و نقل، قرقره باید با قرار دادن گوه‌های مناسب در اطراف آن مهار شده و از حرکت آن جلوگیری به عمل آید. قبل از پیاده کردن قرقره، محموله باید به دقت مورد بازرسی قرار گیرد تا از لحاظ سالم بودن در وضعیت مطلوبی قرار داشته باشد. همچنین در صورت صدمه دیدن کابل یا قرقره نسبت به تعویض آن ها اقدام گردد.

بعد از برداشتن محاف های قرقره یا نوارهای پیچیده شده روی چمبره، کابل‌ها باید از لحاظ آسیب- دیدگی خارجی مورد بازرسی قرار گیرند. ضمناً باید سرپوش انتهایی کابل‌ها به دقت بازرسی شده تا از نظر ظاهری سالم باشد در صورتی که اثری از رطوبت در کابل دیده شود نسبت به عودت آن جهت بررسی اقدام گردد.

برای حمل کابل تا محل نصب کابل، استفاده از وسایل چرخدار همانند شکل 2 توصیه می شود.

در صورتی که قرقره با یاتاقان به بدنه وسیله چرخدار متصل باشد، کابل می تواند مستقیماً از روی قرقره باز شده و نصب گردد. برای عملیات کابل کشی استفاده از این گونه وسایل تأکید می گردد. در صورتیکه کابل مستقیماً از وسیله چرخدار به داخل کانال منتقل نمی‌شود باید قرقره حتی‌المقدور به کانال نزدیک باشد. جابجایی قرقره با چرخاندن آن مجاز نمی‌باشد.

در زمان انجام کابلکشی محور قرقره باید در راستای افقی بوده و کابل از بالای قرقره آزاد شود، بدین معنی که قرقره باید در جهت عکس نشانه جهت دار روی آن بچرخد. امکان توقف حرکت قرقره در هر لحظه باید وجود داشته باشد تا در صورت توقف ناگهانی قرقره از جمع شدن کابل و شل شدن حلقه‌های آن جلوگیری گردد. موارد و الزامات مربوط به انبارش، حمل و نقل و تخلیه کابل ها و قرقره آن ها در پیوست دو آورده شده است.

حداقل دما برای نصب کابل

حداقل دمای محیط در زمان کابلکشی برای کابل‌های با عایق و غلاف پلاستیکی برابر 5- درجه سانتیگراد می‌باشد. در صورتی که این حداقل دما برای نصب رعایت نشود، عایق و غلاف خارجی کابل در حال خم شدن صدمه خواهد دید. برای جلوگیری از صدمه دیدن کابل در دماهای کمتر از درجه حرارت ذکر شده باید کابل را گرم نمود و سپس عمل نصب را انجام داد.

برای گرم نمودن کابل باید قرقره در اطاقی با دمای 25 درجه سانتیگراد برای حداقل 24 ساعت قرار داده شود. لازم است که حتماً از گرم شدن تمام نقاط کابل اطمینان حاصل شود. دمای کابل نباید از 40 درجه سانتیگراد زیادتر گردد. در طول مدت حمل کابل از محل گرم تا محل نصب باید روی کابل با برزنت پوشیده شده تا سرد نشود عملیات کابل‌کشی باید به دقت و سرعت انجام گیرد و کابل نباید بیش از حد تعیین شده سرد شود.

حداقل شعاع خمش

به جز در موارد استثنایی که کارخانه سازنده کابل، برای شرایط محیطی، مقررات و مشخصات دیگری را ذکر کرده باشد در عملیات نصب، قرقره پیچی، و انبارش کابل باید حداقل شعاع خمش کابل مطابق جدول 5 رعایت گردد.

جدول 5- حداقل شعاع خمش كابل

که ^d قطر خارجی کابل و ^R حداقل شعاع خمش کابل می باشد.

کشش مجاز کابل

در هنگامی که کابل توسط دستگاه کشیده می‌شود باید توجه شود تا نیروی کشش در حدود جدول 6 محدود گردد:

جدول 6- كشش مربوط به كابلها

^A: سطح مقطع کل هادیها به میلیمتر مربع )بدون در نظرگرفتن هادی هم‌مرکز و یا پوشش الکترو استاتیکی ( ^D: قطر خارجی کابل بر حسب میلی متر ^F: حداکثر نیروی کشش مجاز بر حسب نیوتن در موقع نصب کابل باید کاملاً دقت شود که نیروی وارد بر هادی یا روکش کابل بیش از حد مجاز داده شده در جدول 6 نشود.

توصیه‌های عمومی درباره کابل‌کشی

• تنش‌های مکانیکی خارجی

نحوه کابل‌کشی باید طوری انتخاب گردد که خطرات ناشی از خرابی‌های مکانیکی در آن به حداقل برسد. در تأسیسات نصب ثابت در مواردی که خطر تنش‌های مکانیکی وجود دارد، میتوان از کابل‌های زره‌دار استفاده نمود و یا به طور مناسبی از آن محافظت کرد. کابل‌های نصب شده در داخل لوله‌ها یا کانال‌ها در برابر خرابی‌های مکانیکی دارای استقامت کافی می‌باشند..

• تنش‌های حرارتی خارجی

کابل‌ها نباید در محیط‌هایی که دمای آن ها از حد پیش‌بینی شده تجاوز می‌نمایند، نصب شوند. مجاری کابل و یا لوله‌ها باید به قدر کافی با لوله و تجهیزات حرارتی فاصله داشته باشند.

• حفاظت در برابر عوامل جوی و مواد خورنده

کابل‌ها نباید در شرایطی که در معر باران یا قطرات آب یا در مجاورت هوای آزاد و یا تابش مستقیم آفتاب قرار گیرند، نصب شوند (جز مواردی که در موقع ساخت یا نصب که مجهز به پوشش مناسبی شده باشند). در مواردی که کابل‌ها در مجاورت مواد خورنده قرار گیرند باید از نوع مقاوم در برابر خورندگی بوده و یا به نحوی دیگر محافظت شوند.

اتصال به زمین و تداوم الکتریکی پوشش‌های فلزی کابل‌ها

اتصال زمین باید با توجه به مطالب مندرج در استاندارد سیستم زمین شبکه‌های توزیع انجام شود. پوشش فلزی کابل‌ها باید طبق مقررات ایمنی در برابر بروز اتصالی محافظت شود. در کابل‌ها با جنس عایق از مواد ترموپلاستیک (^PVC و ^XLPE) هادی هم‌مرکز حفاظتی، پوشش الکترو استاتیکی، زره کابل و غلاف‌های فلزی باید زمین شوند. این مسئله باید در سرکابل‌ها و مفصل‌ها نیز رعایت گردد.

برای کابل‌هایی که دارای هادی هم‌مرکز و یا پوشش الکترو استاتیکی از سیم‌های مسی می‌باشند، باید سیم های مسی به هم تابیده شده و زمین گردند و برای کابل‌هایی که پوشش الکترو استاتیکی آن از نوارهای مسی و یا مفتول‌های فولادی تشکیل شده است، این پوشش باید توسط لحیم کردن و یا پیچیدن نوارهای مسی به دور آن زمین شود.

نقاط تجمع آب و گرد و خاک

در نقاطی که امکان تجمع آب وجود دارد و یا در نقاطی که جمع شدن گرد و خاک یا مواد دیگر باعث بوجود آمدن خطر و تغییر میشود (مثل تغییر در مقاومت حرارتی در حوالی کابل‌ها) باید تمهیدات لازم به عمل آید.

ذخیره طول معینی از کابل در هنگام نصب

با توجه به اینکه نقاط ضعف سیستم کابل بیشتر در محل انشعاب کابل(مفصل و سرکابل) می‌باشد، لازم است طول معینی از کابل در هر یک از این نقاط بعنوان رزرو در نظر گرفته شود. این مقدار را میتوان تا 10 متر در نظر گرفت و طرز قرار گرفتن آن باید به نحوی باشد که در مواقع عیبیابی مشکلی ایجاد نکند (معمولاً این میزان طول از کابل را به صورت شکل هشت لاتین ⁸ با رعایت شعاع خمش قرار می دهند).

ابزار مورد نیاز برای کابل‌کشی

لوازم و وسایل کابل‌کشی باید به نحوی انتخاب شوند که چه در موقع نصب و یا در زمان بهره‌برداری از ایجاد خرابی در کابل‌ها به علت وجود قطعات تیز و برنده جلوگیری به عمل آید.

قرقره‌های کابل‌کشی زمینی

در زمان کابل‌کشی برای جلوگیری از صدمه به کابل و برای راحتی و سرعت در انجام کابل‌کشی باید از قرقره‌های مخصوص در طول مسیر کابل‌کشی استفاده نمود. این قرقره‌ها بر حسب نوع کاربری به انواع مختلف تقسیم‌بندی می‌شوند. بسته به شرایط اجرای پروژه کابل کشی ،قرقره های مورد استفاده در روش های مختلف کابل کشی از جنس های متنوعی می‌باشند. در جدول 7 دو نمونه پرکاربردتر آن ها ارائه شده است.

در جدول 8 نمونه هايي از انواع قرقرههاي مورد استفاده در روشهاي مختلف کابلکشي به همراه کاربرد آنها ارائه شده است.

–2– ساير تجهيزات مورد استفاده در عمليات کابل کشی

در جدول 9 نمونهاي از تجهيزات مفيد در اجراي عمليات کابلکشي جهت آشنايي و بهرهبرداري ارائه شده است.

7–3– نمونه اي از ماشين آلات مورد استفاده در عمليات کابل کشی

در جدول 10 نمونه اي از ماشين آلات مورد استفاده در عمليات کابلکشي ارائه شده است.

جدول 10– نمونهای از ماشينآلات مورد استفاده در عمليات كابلكشي

8– روشهاي مختلف کابلکشی

در اين دستورالعمل انواع روشهاي کابلکشي در سه دسته کلي تقسيم بندي شده است

• كابل كشي به روش دفني
• كابل كشي با روش عبور كابل از لوله
• كابل كشي در كانال های پيش ساخته
• كابلكشي روی ديوار يا سقف
• كولگذاری

8–1-کابل کشی به روش دفنی 

براي اين منظور ابتدا گودالي متناسب با محل حفر شده و بعد از ريختن ماسه نرم در آن، کابل در گودال قرار گرفته و سپس با نصب پوشش حفاظتي مناسب گودال کاملاً پر ميشود.

در اين سيستم به هنگام عبور کابل از بعضي مناطق خاص مثل جادهها، ريلهاي راهآهن و غيره از لوله استفاده ميشود. براي انجام فرايند کابل کشي در گودال خاکي به صورت استاندارد از مصالح به شرح زير استفاده ميگردد^:

• ماسهبادي
• آجر فشاري )بدون سوراخ(
• نوارخطربرق
• لوله پلي اتيلن يا پي وي سي فشار قوي)در صورت نياز(

ماسههاي ريخته شده علاوه بر حفاظت و نرمي زير کابل، دما را به خوبي منتقل نموده که اين موضوع باعث خنک شدن و استفاده بهتر از ظرفيت بارگذاري کابل مي شود.

8–1–1– مسير كابلكشي در گودال و دفن آن در زمين

قبل از کابلکشي مسير کابل بايد به طور دقيق نقشهبرداري و مشخ  شود و در طول مدت کابل کشي اين نقشه به همراه فهرست لوازم مورد نياز در دستري باشد. اطلاعات لازم جهت تشخي  خطا در آينده و نيز اطلاعات جهت توسعه سيستم در آينده در آن ثبت گردد. همچنين بر روي نقشه بايد اطلاعاتي مانند نوع کابل، نماد آن، طول و محل سرکابلها ، مفصلها و… آورده شود. براي مشخ  کردن مسير کابل بايد هماهنگيهاي لازم با شهرداري، راهنمايي و رانندگي، شرکتهاي گاز، آب، مخابرات و ساير شرکتهاي مرتبط به عمل آيد تا کليه موانعي که در مسير وجود دارند مشخ  شده و بهترين مسير انتخاب شود.

براي طرح مسير  کابلهاي فشار ضعيف تا حد ممکن بايد از پياده روها و براي مسير کابلهاي فشار متوسط از معابر اصلي استفاده نمود. عمق کانال به تعداد کابلهاي قرار گرفته روي هم در يک کانال، نوع منطقه )صنعتي، محلي و جاده، پياده رو و. ( لولههاي آب و گاز که در منطقه قرار دارند و يا در آينده در آن محل نصب مي گردد، بستگي دارد.

هنگامي که مسير کابل از نزديکي خطوط راه آهن، تاسيسات آب و… عبور ميکند، اقدامات لازم بايد در اين مورد در نظر گرفته شود.

در محلهايي که تعداد کابلهاي زيادي عبور ميکند و ظرفيت جريان بالايي عبور داده ميشود، فواصل بيشتري بين کابلها بايد در نظر گرفت.

به هنگامي که کابلهاي کنترل يا مخابرات با کابلهاي فشارقوي در مسير طولاني موازي هستند، بايد مسائل ناشي از تداخل امواج را در نظر داشت.

تبصره: نحوه حفاري و تکميل کانال با هماهنگي شهرداريها صورت پذيرد. با توجه به پاسخ استعلامات درصورت نياز مسير بازنگري شده و در نهايت به منظور تائيد نهايي در مسير سونداژ انجام مي شود. عبور کابل بايد به صورت مستقيم باشد )مارپيچ نباشد(.

در صورت عبور عرضي از معبر، راستاي مسير کابل بايد بر راستاي معبر عمود باشد. کابلکشي با رعايت حريمهاي ساير تاسيسات و استانداردهاي مربوطه صورت پذيرد .

عر  و عمق کانال در زمان تحويل مسير بايد مشخ  شود^.

در تحويل مسير کابلهاي زميني، در موارد انشعاب از پايه و يا تابلو پست هوايي و … ابتدا مستقيم ا به سمت ديوار)با زاويه 90 درجه(حرکت کرده و سپس مسير حفاري جنب ديوار ادامه داده ميشًود.

8–1–2– ابعاد كانال

عر  کانال بستگي به تعداد کابل دفن شده دارد که به طور معمول فاصلهي بين کابلها 20 سانتيمتر و فاصلهي هر کابل از ديواره کانال 15 سانتيمتر مي باشد. در استاندارد حداقل عر  براي حفر کانال و دفن کابل فشار ضعيف )تک کور يا سه کور( براي يک مدار 50 سانتيمتر لحاظ   ميگردد.

کابل فشار متوسط به طور معمول سه رشته مي باشد که حداقل 70 سانتيمتر را اشغال ميکند^.

تبصره: عر  کانال در مواقع قراردادن بيش از دو رشته کابل، از فرمول زير قابل محاسبه مي باشد:

                              حداقل عر  کانال = ))1-تعداد کابل*(20(+30

عمق کانال از سطح زمين بستگي به تعداد کابلهايي دارد که روي هم قرار ميگيرد. در هر حال  عمق کانال از سطح زمين در پياده رو نبايد از 70 سانتيمتر کمتر و در زير سطح خيابان نبايد از يک صد و ده سانتي متر کمتر باشد. اين عمق در مورد کابلهاي تا ولتاژ 11 کيلوولت 30 سانتيمتر و در مورد کابلهاي تا 33 کيلوولت 40 سانتيمتر اضافه گردد.

در صورتيکه تعداد کابلها زياد باشد بهتر است بجاي قراردادن کابلها بر روي يکديگر آنها را پهلوي يکديگر قرار داد در اين حالت فاصله بين دو کابل مجاور 20 سانتيمتر انتخاب ميشود.

8–1–3– توصيه های عمومي در آماده سازی كانال

• پسازمعينشدنابعادحفاريبهشرحفوقعملياتحفاريآغازميگردد.
• پس از آنکه بستر کانال صاف، تميز وکوبانده شد، سطح آن با 10 سانتيمتر ماسه بادي نرم پوشانده ميشود.
• جهت انجام حفاري در مسيرهاي آسفالت بايد مسير حفاري با کاتر بريده شود تا از آسيب رسيدن به حاشيههاي محل حفاري جلوگيري شود.
• کف کانال بايد در کل مسير هموار شود. در مواردي که به تاسيسات از قبيل لوله آب، فاضلاب و… برخورد شود، رعايت حريم طبق استاندارد به صورت عمودي يا افقي با تغيير جزئي مسير کانال يا افزايش عمق کانال، الزامي است^.
• کانال بايد به صورت  کنده شود باشد تا از ريختن خاک به داخل آن جلوگيري شود. خاک^–هاي برداشته شده بايد با حداقل فاصله 30 سانتيمتر از لبه کانال ريخته شوند تا هرگونه فعاليت آزاد جهت خواباندن کابل امکانپذير باشد )شکل 3( )در هنگام حفاري بايد در دو سمت کانال به فاصله 10 سانتيمتر عاري از هرگونه ضايعات باشد تا در حين کابلکشي ضايعات وارد کانال نشود(.
• بايد ديوارها از لحاظ استحکام مورد بررسي قرار گيرند و در صورت لزوم جهت جلوگيري از ريزش خاک کانال مهار شود.

شکل3- چگونگي حفر كانال )ريختن خاكهای اضافي به فاصله 30 سانتيمتری(

• در حين حفاري و باز بودن کانال، در اطراف محل حفاري از وسايل هشدار دهنده )نوار خطر، کلهقندي و داربست( و تجهيزات ايمني در کليه مراحل پروژه استفاده گردد.
• ضايعات حاصل از حفاري بسته به شرايط تعيين تکليف ميشود، که در صورت نياز در برخي معابر بايد جمعآوري ضايعات همزمان با حفاري صورت پذيرد. )در صورت جمع نکردن ضايعات در حين حفاري بايد حداقل فضا در معابر اشغال شود( به طور معمول در ورودي منازل )پلاکها( امکان وجود انشعابات آب، گاز، تلفن و… ميباشد، بنابراين بايد دقت شود تا به انشعابات صدمه نرسد^.

8–1–4– نصب كابل در گودال و دفن آن در زمين

براي نصب کابل در داخل کانال خاکي ابتدا بايد کف کانال کاملاً صاف تميز و کوبيده شده باشد و حداقل 10 سانتيمتر ماسه نرم در گودال ريخته شود و کابل بر روي آن خوابانده شود. بعد از آن مجدداً روي کابل با قطر 10 سانتيمتر ماسه نرم پوشانيده شود. به منظور حفاظت از کابل    ميبايست يک رديف آجر به عر  22 سانتيمتر يا يک رديف بلوک سيماني بر روي اين لايه چيده و سپس يک نوار زرد هشدار دهنده با عبارت “خطر برق” يا “مسير کابل” کشيده شود.

سپس روي مجموعه تا ارتفاع 20 سانتيمتر سنگريزه و سپس روي آن خاک معمولي ريخته و کوبيده تا فشرده شود.

جزئيات نصب کابل و ابعاد کانال و فاصله بين کابلها در شکل 4 آمده است.

شکل 4- جزئيات كانال خاكي جهت نصب )الف( كابل فشار ضعيف تک مداره فني )ب( كابل فشار ضعيف در رديف افقي )ج( كابل فشار ضعيف در يک رديف عمودی

تبصره: در صورت نياز به کابل کشي چندمداره با کابل هاي مونوفاز )تک رشته( و محدوديت فضاي کابل کشي، با رعايت الزامات فوق الذکر کابل کشي مي تواند به صورت طبقاتي انجام شود.

8–2– کابل کشی با روش عبور کابل از لوله 

هنگامي که مسير کابل يا جادهها، خطوط راهآهن و… تقاطع دارد، کابل بايد از ميان لوله عبور داده شود. محل لولههاي کابل بايد به نحوي انتخاب گردد که در عمل تحت تأثير حداقل تداخل از کارهاي ديگر قرار گيرد. لذا قوانين حريمها در هر مورد بايد رعايت شود. ضمن ا بايد توجه نمود که لوله بر روي خاکهاي ناپايدار قرار نگيرد و دقت گردد تا لبههاي تيز لوله به کًابل آسيب وارد نکند. اين تيزي بايد به نحو مناسبي از بين برود و در شرايطي که لوله فولادي استفاده شود بهتر است لبه لوله به شکل قيف در آيد. قبل از اينکه کابل به داخل لوله وارد شود )بعد از نصب لوله( بايد در محل ورود و خروج کابل از لوله، گودالي مطابق شکل 5 حفر شود تا از ورود سنگ و مواد اضافي ديگر به آن جلوگيري شود. قبل از کابل کشي بايد داخل لوله توسط فرچه تميز گردد و بعد از اتمام کابل کشي از داخل لوله، انتها و ابتداي کابل داخل لوله با استفاده از خاک کوبيده شده يا بالشتک کنفي به صورت شکل 6 محافظت گردد. در صورتي که لوله طويل باشد نيروي زيادي براي عبور کابل از لوله مورد نياز مي باشد که مي توان از مواد چرب مانند روغن براي سهولت در کابل کشي استفاده کرد. بعد از لولهگذاري بايد دهانه لوله ها کاملاً مسدود شده تا از ورود سنگريزه به داخل لوله جلوگيري شود .تمهيدات لازم در خصوص تعبيه نوار هشدار و آجرگذاري و ماسهريزي و در صورت نياز بتونريزي بايد رعايت گردد.

شکل 5- گودال در محل ورود كابل به لوله

شکل 6– محافظت كابل در ابتدا و انتهای آن با تغيير دهانه به صورت قيفي شکل

حداکثر تعداد کابل هاي داخل کانال مجرا و يا لوله بايد چنان تعيين شود که کشيدن آن به آساني امکانپذير باشد. با توجه به اين اصل توصيه ميشود که قطر داخلي کانال يا لوله بيش از 5/1 برابر قطر کابل يا دسته کابلهاي کشيده شده در داخل آن باشد.

تبصره 1: کليه کابلهاي داخل لوله بايد يکتکه بوده و از استفاده از مفصل خودداري شود.

تبصره 2: در مواردي که امکان حفاري رو باز ميسر نميباشد ،ميتوان از تجهيزات مخصوص لوله راني )ميکروتونل( افقي جهت لولهگذاري در مسير مورد نظر استفاده نمود .

جهت لولهگذاري معمولاً لوله پلي اتيلن فشارقوي استفاده ميگردد. ضمناً براي هر رشته کابل از يک لوله مجزا استفاده ميگردد.

ابعاد گودهاي طرفين مسير ميکروتونل در حدود 2*3 متر ميباشد. عمق حفاري بستگي به شرايط معبر و تاسيسات موجود در مسير و رعايت حريمهاي مربوطه دارد.

تبصره 3: در مکان هايي که به منظور اضافه کردن يا احداث فيدر در پست زميني، حفاري به روش ميکروتونلي انجام مي شود، جهت جلوگيري از نفوذ آب به داخل پست از طريق ميکروتونل حفر شده بايد مسير حفاري به خوبي آب بندي و مسدود شود.

8-3- کابل کشی در کانال هاي پيش ساخته

در اين روش کابل از داخل کانال عبور داده شده و به فواصل مشخ  و معيني از دريچه آدمرو )^Manhole( يا دريچههاي بازديد استفاده ميگردد. اجراي اين سيستم هزينه زيادتري نسبت به ساير سيستمها دارد. مزاياي استفاده از اين روش سهولت در تعويض يا گسترش کابل بدون انجام کار زياد مي باشد بخصوص هنگامي که کابل داراي وزن زيادي مي باشد. کانالهاي پيش ساخته کابلکشي ممکن است به صورت آدم رو يا معمولي، از آجر با اندود سيمان، و يا بتني ساخته شود. الزامات نصب کابل در کانالهاي پيش ساخته به شرح زير ميباشد:

• کانالهاي پيش ساخته معمولي در موتورخانهها، پستهاي برق، اطاق و يا سالنهاي مولد برق و غيره بايد داراي درپوشهاي قابل برداشت با دستگيره مناسب در تمام طول کانال باشد .
• تعداد کابلهايي که در داخل هر کانال نصب ميشود بايد به گونه اي تعيين شود که بازديد و تعويض به سهولت امکان پذير باشد.
• در مواردي که کابل از داخل تجهيزات يا تاسيسات فلزي عبور ميکند، هر يک از سوراخها بايد داراي انحناهاي لازم با بوشنهاي مناسب باشد تا از ايجاد خراشيدگي در کابل جلوگيري به عمل آيد.
• به منظور دفع آبهايي که ممکن است در کف کانالهاي پيشساخته جمع شود، بايد کف شورهاي مناسبي که به سيستم چاه جذب با درپوش يک طرفه متصل باشد در فواصل حداکثر 40 متري از يکديگر پيشبيني و نصب شود. براي هدايت آبهاي احتمالي، کف کانالهاي پيش ساخته بايد داراي شيبي برابر نيم الي يک درصد در جهت کفشورهاي پيش بيني شده باشد.

براي نصب کابل در کانالهاي پيش ساخته بايد از قطعات پيش ساخته گالوانيزه با نصب مجزا همراه با بستهاي تپانچهاي استفاده شود و يا اين که همزمان با ساخت کانال در تمام طول ديواره کانال و در فواصل حداکثر 5/1 متر، يک عدد پروفيل ناوداني به عر  10 سانتيمتر و به طول برابر با ارتفاع )از کف تا زير سقف کانال( پيش بيني و نصب شود تا بعداً متناسب با نوع و

تعداد کابلهاي مورد نياز، اسکلت کابلکشي، بازوها، نگه دارندهها و سيني کابل را بتوان بدون تخريب روي ناودانيهاي مذکور نصب نمود )شکل7(.

1- سيني از ورق گالوانيزه 2- بازوي نگهدارنده 3- پيچ و مهره و واشر 4- ديوار شکل7– مشخصات تيپ اجرای سيني روی ديوار و در كانال آدم رو

• اسکلت و بازوهاي نصب کابل و سينيهاي کابل بايد از لحاظ الکتريکي با يک رشته سيم مسي لخت، با سطح مقطع 50 ميليمترمربع به يکديگر متصل بوده و حداقل از سه نقطه به سيستم اتصال زمين متصل شود.
• اتصال بين قطعات مسير سيني کابل بايد از نظر الکتريکي کامل بوده و در 20 سانتيمتري ابتدا و انتهاي مسير و هر 20 متر در طول مسير، سيني و اتصالات آن با کابل مسي 16 ميلي متر مربع به سيستم اتصال زمين متصل شوند.

کليه کانالهاي آدم رو بايد داراي سيستم روشنايي مناسب و پريزهاي برق در فواصل 6 متر از يکديگر باشد. همچنين در اين نوع کانالها به منظور تماي با خارج کانال، در صورت امکان و چنانچه ضروري باشد، بستر ارتباطي مناسب پيش بيني گردد.

• در مواردي که کانالهاي آدم رو علاوه بر نصب کابلهاي برق براي لوله کشي تاسيسات مکانيکي و غيره نيز مورد استفاده قرار ميگيرد بايد حتي الامکان در يک ديواره تاسيسات برقي و در ديواره مقابل آن تاسيسات ديگر نصب شود. در صورتي که امکان نصب به طريق فوق نباشد بايد حداقل تاسيسات مذکور در دو ارتفاع متفاوت و مستقل و جدا از هم نصب گردد ،به طوري که تاسيسات برقي با رعايت حريم هاي مربوطه در ارتفاع بالاتر از تاسيسات مکانيکي قرار داشته باشد.
• در کانالهاي کابل آدمرو فاصله لبه خارجي مسير سيني کابل با ديوار مقابل بايد حداقل 90 سانتيمتر و در تونلهاي مشترک فاصله آن از لبه خارجي مسير تاسيسات مکانيکي حداقل 100 سانتيمتر درنظر گرفته شود.
• ابعاد سيني براي کابلهايي که برروي سيني نصب مي شوند مي بايست با در نظر گرفتن وزن کابلها و همچنين در صورت لزوم با در نظر گرفتن شرايط نصب، تعميرات و رسيدگي انتخاب شود. ولي به طور کلي سينيهاي کابل بايد با ورق آهني گالوانيزه مشبک به ضخامت 5/1 ميلي متر ساخته شود و در صورت آويزان بودن سيني کابل، بايد سيني کابل توسط ميلههاي فولادي به قطر حداقل 6 ميليمتر در فاصلههاي حداکثر يک متر نگهداري شود.
• در موارد نصب کابل در کف کانال و به منظور پرهيز از تماي مستقيم کابلها با آن ميتوان در کف کانال در فواصلي حداکثر برابر 60 سانتيمتر اتکايي از لوله گالوانيزه و يا پروفيل ناوداني )آلومينيومي يا گالوانيزه( و يا چوب فشرده شده با ارتفاع 10 سانتيمتر از کف کانال پيش بيني و نصب و سپس کابلها روي اتکاهاي مذکور خوابانده شود.

براي جلوگيري از نفوذ احتمالي آتش به پست نقطه ورودي کابل از کانال به داخل بايد کام لالاً مسدود شود )شکل 8(. هنگام عبور کابل داخل کانال از ديوار )قبل از وارد شدن به محفظه پست يا موارد مشابه( بايد کابل از داخل لولهاي که قطر داخلي آن حداقل 5/1 برابر قطر خارجي

کابل باشد عبور داده شود )شکل9( و  بعد از عبور کابل لوله کاملاً مسدود گردد. براي اين کار مي توان از فومهاي ضد حريق يا موارد مشابه استفاده نمود.

شکل 8– مسدود كردن ورودی كابل به پست از داخل كانال

شکل 9– نحوه گذراندن كابل از ميان ديوار

• در موتورخانهها و ايستگاههاي تاسيساتي ارتفاع پايينترين قسمت مسير سيني کابل از کف ،کمتر از 5/2 متر نباشد.
• تغيير جهت کانالهاي کابل بايد به نحوي باشد که با شرايط مربوط به خم کردن کابلها مطابقت نمايد.
• هرگونه تغيير مسير سيني يا نردبان کابل ميبايست توسط قطعات استاندارد همانند شکل

10 صورت گيرد.

شکل 10– تيپ قطعات تغيير مسير) نردبان( كابل )الف( قطعه انشعابي سه راهه )ب( قطعه مستقيم )ج( قطعه تغيير ارتفاع )د( قطعه تغيير مسير 90 درجه )ه( قطعه انشعابي چهار راهه

• هنگام نصب کابلها بر روي سيني ميبايست کابلها در نزديکي هر محل تغيير جهت، سه راه يا چهار راه به سيني ها محکم شود. حداقل فاصله ميان کابلهاي مجاور نبايد کمتر از قطر کابل بزرگ تر باشد.

در موقع اجراي سقف بايد پيشبينيهاي لازم براي اجراي مسير سيني کابل همانند شکل11 به عمل آيد.

1- سقف اصلی 2- دیوار جانبی 3- سینی کابل 4- پیچ و مهره و واشر 5- بازوی نگهدارنده شکل11– مشخصات تيپ اجرای سيني در زير سقف

• در صورتي که مسير سيني کابل در سقف کاذب قرار گيرد، بايد امکان دسترسي به آن پيش بيني گردد.

8–4– کابلکشی روي ديوار يا سقف

فاصله بين بستها، روي ديوار يا سقف و يا فاصله نقاط اتکا و نگه دارنده ها به هنگام قرار گرفتن کابل به طور افقي روي سيني نبايد از مقادير زير بيشتر شود:

• براي کابلهاي بدون زره 20 برابر قطر خارجي

براي کابلهاي با زره 30 تا 35 برابر قطر خارجي ضمناً حداکثر اين مقدار نبايد از 80 سانتيمتر بيشتر شود.

در مسيرهاي عمودي فاصله بين دو بست کابل به نوع کابل و نوع بست بستگي دارد اين مقدار از 5/1 متر نبايد بيشتر شود.

ظرفيت حمل جريان، وزن کابل، حداقل شعاع خمش در طراحي  نگهدارنده ها بايد مورد توجه قرار گيرند. براي کابلها بايد فضاي کافي در نظر گرفته شود و کابل در قفسه ها نصب گردد تا تبادل حرارتي کافي با محيط اطراف داشته باشد.

8–5-کولگذاري

در حال حاضر شرايط و الزامات ترافيکي، اجتماعي و معماري شهري مانع از حفاري معابر به صورت روباز شده و بعضاً نياز است تاسيسات از عر  معابر  بهصورت زير سطحي عبور داده شوند.

استفاده از ابزارآلات حفاري و يا سيستم لولهگذاري و غيره در خارج از شهر به علت وجود فضاي کافي براي ايجاد کارگاه و همچنين مسائل اقتصادي مرتبط با آن امکان پذير مي باشد. اما در بافتهاي شهري در صورت فشردگي و تراکم فضاهاي شهري و معابر و همچنين محدوديت تکنولوژيکي ،معمولاً روش حفاري دستي ميله و نقب به وسيله انسان در طرفين معابر و برقراري ارتباط در سطح زيرين انتخاب مي شود. در چنين روشي استفاده از تجهيزاتي جهت افزايش استحکام سطوح و جداره داخلي کانال و جلوگيري از ريزش خاک اطراف آن الزامي است.

جهت اين امر از قطعات بتني به نام کول استفاده مي شود.

ميله: قسمتي از حفاري بوده که به صورت عمودي در ابتدا و انتهاي نقب حفر مي گردد.

نقب: قسمتي از حفاري بوده که دو ميله را به يکديگر متصل مي کند.

كول: قطعهاي بتني است جهت جلوگيري از ريزش خاک هاي مجاور ميله و نقب که در اشکال دايره اي، نيم دايره اي و فشنگي )تخم مرغي( ساخته مي شود.

نردبان: قطعات ^U شکل از پروفيل آهن بوده )قوطي( که در طرفين ميله جهت سهولت تردد و مهار کابل ها مابين کول هاي ميله تعبيه مي گردد.

8–5–1– حفر ميله 

در احداث ميله، عمق حفر به آيتمهايي همچون جنس خاک )احتمال ريزشي بودن آن( و ميزان تردد وسائل نقليه )محل و عر  خيابان، بيانگر ميزان تردد مي باشد( و وجود تاسيسات زير

زميني بستگي داشته که مقدار آن از 4 تا 7 متر پيش بيني ميگردد. قطر حفر ميله بايد حداقل 20 سانتيمتر بيشتر از قطر کول در نظر گرفته شود.

تبصره 1: حتيالمقدور از حفر ميله در باغچهها و جاهايي که داراي رطوبت بالايي است، جلوگيري گردد.

تبصره 2: رعايت حريم تاسيسات موجود در حفر ميله الزامي مي باشد.

8–5–2– حفر نقب  

در حفاري نقب بايد توجه داشت که چه در زمينهاي سخت و چه در زمينهاي نرم، بايد حفاري و کولگذاري همزمان صورت گرفته تا احتمال ريزش خاک به درون نقب به صفر برسد و اگر خاک ريزشي بود، خاک را با استفاده از تکنيک شاتکريت )پاشش بتن( تثبيت نمود.

8–5–3-كولگذاری و احداث نردبان  

• کول گذاري و احداث نردبان در قسمت ميله

در محل تقاطع ميله و نقب، جهت شروع کولگذاري بايد آجر چيني به ضخامت 20 سانتيمتر و به ارتفاع 140 سانتيمتر انجام گرفته و سپس در قسمت ميله، به دليل عدم وجود بار عمودي و احتمال وجود بار جانبي و سهولت در حفاري از کول با مقطع دايره اي استفاده نمود.

پس از حفر ميله بايد کولها تک به تک روي يکديگر قرار گرفته و به منظور انتقال کابل و عبور پرسنل بهره بردار از داخل آن در دو طرف کول از نردبان استفاده گردد که فاصله دو نردبان از هم در محل عبور کابلها يک متر و در محل عبور پرسنل نيم متر در نظر گرفته مي شود. جهت پر نمودن فاصله مابين کولها با ديواره ميله و استحکام نردبان بايد از بتن با عيار مناسب استفاده گردد. مشخصات و نقشههاي مربوطه در پيوست 4 ارائه شده است.

تبصره: مهار کابل بر روي نردبان با استفاده از بست کابل مناسب انجام شود.

کولگذاري در قسمت نقب 

در نقب بايد از کولهاي با شکل فشنگي )تخم مرغي( استفاده نمود. پس از کولگذاري در ميله بايد کولهاي نقب تک به تک همزمان با حفاري به داخل نقب حمل و نصب شود  به طوري که در کنار يکديگر بدون ايجاد فاصله به صورت عمودي قرار داده شوند.

جهت پر نمودن فاصله مابين کول ها با ديوار نقب و استحکام بيشتر آن ها بايد از بتن با عيار مناسب کيلوگرم سيمان در متر مکعب با سنگ لاشه و يا قلوه استفاده گردد.

حاشيه داخل کولها بايد با ملات مخلوط ماسه نرم و سيمان، بندکشي شوند.

تبصره: جهت سهولت در کابل کشي و جلوگيري از صدمه به کابل و بهبود تبادل حرارتي کابل حداقل 20 سانتيمتر ماسه بادي در کف نقب بعد از کولگذاري و قبل از کابلکشي ريخته شود.

8–5–4– درپوش نهايي  

جهت حف  ايمني در پايان کار بايد از درپوش بتني دايره اي شکل با ابعاد مناسب در عمق 30 سانتيمتري از سطح معبر استفاده گردد. مشخصات فني درپوش به صورت نمونه در پيوست آورده شده است.

نکته مهم در انتهاي فرايند کولگذاري نصب درپوش و مشخ  نمودن محل دقيق کولگذاري پس از مرمت نهايي محل در نقشههاي سيستم ^GIS و نشانهگذاري ميلهها در محل پروژه بوده تا بتوان در پروژه هاي آتي از آن ها استفاده نمود.

شيوه حمل و نقل، دپو و نگهداري کولها در پيوست 4 ارائه شده است.

9-حريمها

9–1– نحوه عبور کابل از خيابان و خطوط آهن 

نحوه عبور از خيابانها و جادهها و نيز محل تقاطع با خطوط آهن در شکل 12 آمده است.

معمولاً تعداد لولهها با توجه به افزايش بار منطقه يک يا دو عدد بيشتر در نظر گرفته ميشود.

داخل لوله بايد يک هادي مهار وجود داشته باشد تا در موقع لزوم از آن براي قرار دادن کابل در لوله استفاده شود.

شکل 12– نحوه عبور كابل از خيابان ها و خطوط راه آهن

9–2– تقاطع کابل جديد برق با کابل قديمی ) برق يا مخابرات (

در صورت تقاطع کابل با کابلهاي ديگر )بخصوص کابلهاي با فشار متفاوت( بايد از يک لوله محاف  از جنس پلاستيک سخت متناسب با قطر کابل و طول حداقل 120 سانتيمتر استفاده نمود و کابل را از داخل اين لوله محاف  عبور داد. در محل ورود و خروج کابل از لوله بايد کابل را به وسيله ريختن خاک کوبيده يا ماسه در زير آن محافظت کرد.

حداقل فاصله بين کابلها با فشارهاي متفاوت نبايد از 30 سانتيمتر کمتر باشد جزئيات اين کار در شکل 13 آمده است. در صورتيکه کابل برق جديد )ضعيف يا قوي( با کابل مخابرات تقاطع داشته باشد، فاصله حداقل 30 سانتيمتر بايد رعايت شده و کابل جديد از لولهاي به طول 120 سانتيمتر عبور داده فاصله آن از کابل مخابرات 30 سانتيمتر به طور افقي و 30 سانتيمتر به طور عمودي ميباشد.

شکل 13- نحوه عبور كابل از كابل موجود زيرزميني

–3– عبور کابل فشارقوي و ضعيف در يک کانال

در موارديکه کابل فشارقوي و ضعيف در يک کانال خاکي زيرزميني نصب ميشود بايد کانال به شکل پلهاي )دو مسير متفاوت( حفر و کابل فشارقوي در بستر پاييني و کابل فشار ضعيف در بستر بالايي خوابانده شود. جزئيات اين مسئله در شکل 14 آمده است.

شکل 14– نحوه عبور كابل فشار متوسط و فشار ضعيف

9–4– تقاطع کابل با کانال فاضلاب

در صورت تقاطع کابل برق با کانال فاضلاب طرز قرار گرفتن لوله و فواصل مجاز مانند شکل

15 ميباشد.

شکل 15- نحوه عبور كابل  از مجاری فاضلاب

–5– عبور کابل برق به موازات لوله گاز 

حداقل فاصله جداره کابلهاي زيرزميني برق از جدار لولههاي گاز در مسيرهاي موازي به شرح زير مي باشد :

• کابل هاي فشار ضعيف: 1 متر
• کابل هاي 20 کيلوولت: 2 متر

9–6– تقاطع کابل برق با لوله گاز 

در تقاطعها حداقل فاصله عمودي بين کابلها و لولههاي گاز به شرح زير ميباشد :

• کابلهاي فشار ضعيف: 5/0 متر
• کابلهاي 20 کيلوولت: 1 متر

در اين حالت طول لوله عبوري برابر 120 سانتيمتر در نظر گرفته مي شود که جنس لوله        ميتواند ^PVC و يا فولادي باشد.

9–7– عبور کابل برق به موازات لوله هاي آب

در اين حالت فاصله افقي و عمودي کابل فشار ضعيف يا متوسط از لوله هاي آب برابر 30 سانتيمتر ميباشد که طرز قرارگرفتن آن در شکل 16 آمده است.

شکل 16- نحوه عبور كابل به موازات لولههای آب

–8– تقاطع کابل برق با لولههاي آب 

در تقاطع ها حداقل فاصله عمودي کابل از لولههاي آب برابر 30 سانتيمتر ميباشد. طول لوله عبوري برابر 120 سانتيمتر در نظر گرفته ميشود )شکل 17(

شکل 17– نحوه عبور كابل از محل تقاطع لوله های آب

تبصره: همان طوريکه بيان شد بهترين مسير براي کابلکشي پيادهرو ميباشد. در اين حالت بهتر است کانال از کنار پايههاي روشنايي عبور کند در اين صورت علاوه بر اين که ميتوان کابلهاي روشنايي را به همراه کابلهاي اصلي در اين کانال قرار داد، انشعاب گرفتن از کابل روشنايي ساده تر انجام مي شود. )شکل 18(

شکل 18– نشان دهنده كابلكشي از مسير پياده

تبصره 1: بخش توجه 1 در شکل فوق بايد براي کابل زيرزميني برق فشار متوسط و ضعيف و روشنايي معابر اختصاص داده شود.

تبصره 2: بخش توجه 2 در شکل فوق نيز در صورت امکان جهت منظور فوق اختصاص داده شود.

تبصره 3: با توجه به ساير سرويس هاي موجود در زير پياده روها )تلفن، آب، گاز و…( اجراي اين طرح در همه شرايط امکانپذير نبوده و جلب موافقت سرويسهاي فوقالذکر لازم خواهد بود.

9–9– جداسازي يا تفکيک کابل کشی هاي مربوط به مدارهاي با ولتاژ خيلی پايين و وسايل ارتباطی

کابلهاي مربوط به مدارهاي با ولتاژ خيلي پايين و مدارهاي مخابراتي بايد از کابلهاي ديگر تفکيک يا از آن ها جدا شوند تا خطراتي که ممکن است در اثر بروز اتصال به وجود آيند به حداقل برسد. اين امر به ترتيب زير عمل مي گردد :

الف – کابلهاي ولتاژ خيلي پايين و ارتباطات براي جلوگيري از تداخل الکترومغناطيسي نبايد داخل لوله يا مجاري حاوي مدارهاي ديگر باشند.

ب – درصورتي که از يک کانال يا مجرا براي عبور مدارهاي با ولتاژ پايين و مدارهاي ارتباطات و مدارهاي ولتاژ بالا استفاده ميشود اين مدارها بايد به نحوي مؤثر از يکديگر جدا شوند. اين کار با استفاده از ديوارهاي محکم و با قراردادن اين کابلها با فاصله بيش از 300 ميلي متر از کابلهاي ديگر امکان پذير است.

بنابراين با توجه به موارد مطرح شده در اين بخش، حريم های زير بايستي در عمليات اجرايي كابلکشي رعايت گردد:

• فاصله مجاز کابل فشار ضعيف جديدالاحداث از کابل موجود برق يا مخابرات در مسير موازي، حداقل30 سانتيمتر است.
• فاصله مجاز کابل فشار ضعيف جديدالاحداث از کابل موجود برق يا مخابرات در محل تقاطع، حداقل 30 سانتيمتر است.

فاصله مجاز کابل فشار ضعيف جديدالاحداث از لوله آب موجود در مسير موازي، حداقل 30 سانتيمتر به صورت عمودي و 30 سانتيمتر به صورت افقي است.

• فاصله مجاز کابل فشار ضعيف جديدالاحداث از لوله آب موجود در محل تقاطع، حداقل 30 سانتيمتر است.  
• فاصله مجاز کابل فشار ضعيف جديدالاحداث از لوله گاز موجود در مسير موازي، حداقل 100 سانتيمتر است.
• فاصله مجاز کابل فشار ضعيف جديدالاحداث از لوله گاز موجود در محل تقاطع، حداقل50 سانتيمتر است .
• حريم کابل از پايه فونداسيون پايهها حداقل 50 سانتيمتر است.

10– روشهاي مختلف کشيدن کابل  الف-  استفاده از تريلر کابل 

استفاده مستقيم از تريلر کابل و وسيله اي که قرقره کابل روي آن قرار دارد در صورتي امکان پذير است که هيچ گونه مانعي در داخل گودال يا اطراف آن ، که مانع از انجام کار شود وجود نداشته باشد.

در اين حالت کابل روي تريلر قرار گرفته و محکم ميشود، سپس انتهاي کابل از روي قرقره باز شده و در ابتداي کانال قرار ميگيرد. در حالي که تريلر به آهستگي  بهطرف انتهاي کانال حرکت ميکند قرقره با توجه به سرعت تريلر و با کنترل دست باز مي شود و در کانال قرار ميگيرد. در اين حالت بايد دقت شود تا سرعت قرقره طوري باشد که خمهاي شديد در بدنه کابل ايجاد نشود.

ب – به صورت دستی 

بايد در مسيرهاي مستقيم و در فواصل 3 تا 4 متر از غلطک کابل استفاده نمود و هنگام يکه در مسير کابل پيچ و خم وجود دارد از غلطک زاويه يا وسيله مشابه که حداقل شعاع خمش را ايجاد کند، استفاده شود. بايد توجه نمود که قرقره کابل قبل و بعد از کابلکشي تميز گردد.

درصورت يکه غلطک کابل موجود نباشد اين کار توسط نفراتي که فاصله بين آن ها 4 تا 6 متر بوده و کابل را حمل مي کنند بايد انجام شود.

درصورت يکه نيروي انساني کافي براي کشيدن کابل در يک مرحله وجود نداشته باشد، ميتوان قرقره کابل را در وسط مسير کابل قرار داد و طول مورد نياز را از بالاي قرقره مطابق شکل 19 در

جهت ^A نصب نمود و سپس قرقره بيشتر چرخانده شده و يک حلقه به طول 3 تا 4 متر در جهت ^B کشيده شود سپس کابل را از قرقره و از پهلو بلند کرده بهطوريکه کابل از زير قرقره کشيده شود و پيچ کابل در طول 4 تا 6 متر پهن شود. سپس کابل مي تواند به صورت حلقه و مستقيماً در گودال خوابانيده شود. درصورتي که به علت وجود مانع در گودال از خواباندن قسمت دوم کابل از بالا جلوگيري شود، کابل بايد به صورت شکل 19 در سمتي که نخستين کابلکشي انجام ميشود، باز شود. در اينجا بايد توجه داشت که با به شکل 19 در آوردن کابل فقط مي توان دوباره کابل را در همان جهت قبلي قرار داد .

شکل 19–  نحوه كشيدن كابل

ج- کشيدن کابل توسط وينچ

کشيدن کابل در اين حالت وقتي امکانپذير است که تعداد خمها و موانع کمي در مسير وجود داشته باشد. در اين روش محل قرار گرفتن قرقره در ابتداي کانال و محل قرار گرفتن وينچ در انتهاي کانال مي باشد )براي طولهاي کوتاه(

قبل از شروع کار با وينچ لازم است به دو نکته زير توجه شود :

– طول کانال بازديد شود تا هرگونه نقاط نوک تيز از جمله سنگريزه يا برآمدگي روي ديواره کانال از بين برود تا کابل زخمي نشود.

• چنانچه قرقرههاي داخل کانال از محل خود جابجا شوند، لازم است فورا کابلکشي متوقف شود، زيرا کابل نبايد با ديوار يا کف کانال برخورد کند.

بعد از اينکه کابل از روي قرقره باز شد، جوراب کابل )شکل 20( به انتهاي کابل متصل ميشود و طنابي از چشم جوراب کابل عبور داده مي شود. توجه شود که قسمتهاي لحيم شده و پوششهاي سربي کابل نبايد براي کشيدن، استفاده شوند. خاصيت جوراب کابل در اين است که هاديهاي بافته شده در هنگام کشش کابل ،به طور شعاعي منقبض شده و به غلاف کابل        ميچسبد. هنگامي که کابل بدون زره و يا با زره نواري وينچ کشيده ميشود، طناب بايد به گيره سرکابل متصل شود .در اين حالت نيرو مستقيماً به هادي کابل وارد ميشود. در اين روش بايد مطمئن شد تا کلمپها تمام هاديها را به طور مناسب در برگيرند و به نحو مطلوبي انتهاي کابل آببندي شده باشد تا رطوبت به هاديها وارد نشود و سطح عايقي در انتهاي کابل پايين نيايد. همچنين جهت جلوگيري از فشار ناسي از تاب خوردگي به کابل از جوراب کابل مجهز به هرزگرد استفاده شود.

شکل 20– جوراب كابل و هرزگرد آن جهت جلوگيری از تاب خوردگي كابل

براي اطمينان از اينکه کابل تحت نيروي زياد و مخربي قرار نميگيرد بايد نيروهاي ذکر شده در جدول 6 مورد توجه قرار گيرد. ضمناً بايد به نکات زير توجه گردد.

• نيروي وارد بر کابل دائماً کنترل شود که اين کار ميتواند توسط يک نيروسنج صورت گيرد.

بايد با قرار دادن وسيله محاف  مناسب روي وينچ از وارد آمدن نيروي بيش از حد مجاز به کابل جلوگيري کرد. اين عمل ميتواند توسط وسيلهاي که در صورت وارد آمدن نيروي بيش از حد مجاز بريده ميشود و يا وسيله مشابه ديگر صورت پذيرد.

• کابل و طناب مخصوص اطراف خمها بايد روي غلطکهاي مناسب هدايت شوند.
• زماني که وينچ، کابل را ميکشد لازم است کابل به طرز صحيحي به طرف جلو هدايت شود. به همين جهت در محل ارتباط کابل با وينچ معمولاً يک تکه طناب به شکل قلاب دور کابل مي بندند و سپس يک نفر به دنبال کابل حرکت ميکند. اين امر ارتباط دائم کابل به وينچ را تأمين مينمايد.

براي حفاظت از کابل در مقابل تنش بيش از حد در زمان کابلکشي، کابل عبوري از داخل لوله، روغن کاري ميشود. اين عمل اصطکاک بين کابل و ديواره هاي لوله را کاهش داده و بخصوص در پيچهاي مجراي کابل، اصطکاک کاهش پيدا ميکند. روانکنندههايي که براي روغنکاري استفاده ميشوند شامل: گريسها، روغنها و غيره ميباشند. اين مواد قبل از عبور کابل به لوله، با بري به کابل ماليده ميشوند. هيچ روان کننده اي به 5/1 متر اول و آخر کابل ماليده نميشود ،اين عمل براي راحت بودن و تميز بودن کابل در مفصل بکار ميرود.

تمام کابلها بخصوص کابلهاي تکرشتهاي قبل از خواباندن نبايد تحت کشش باشند، اين عمل به اين علت بايد در نظر گرفته شود که کابل بتواند انقبا  و انبساطهاي لازم را در موقع لزوم

)اضافه بار و…( تحمل کند.

تبصره: پس از انجام عمليات کابلکشي، بايد نسبت به جمعآوري قرقرهها، کنترل ضخامت ماسه زيرين کابل، فواصل کابل با ديواره و کابل هاي مجاور و رعايت ساير حريم ها اقدام گردد.

11– متراکم نمودن خاک پس از حفاري

با توجه به کاهش تراکم خاک در کابلکشي زميني و از طرفي به دليل فشار ناشي از وسايل نقليه و به منظور جلوگيري از ضربه به کابل نياز است خاک حفاري شده از طريق غرقاب و کمپکت نمودن مناسب به تراکم مطلوب برسد .

به طور کلي 4 عامل در تراکم خاک موثر است:

نوع خاک: خاکهاي غيرچسپنده مانند ماسهها و شنها با استفاده از تجهيزات تراکم ارتعاشي يا لرزه اي به خوبي متراکم ميشوند. ولي تراکم خاکهاي چسبنده مانند ري و لاي مشکلتر است و نياز به تجهيزات تراکمي مثل غلتک پاچه بزي دارد.

دانه بندي: خاکها با دانهبندي خوب بهتر از خاکها با دانه بندي بد متراکم ميشوند و دانسيته بهتري ميتواند در حين تراکم به دست آيد.

ميزان رطوبت: رطوبت عامل مهمي در تراکم خاک است. آب دور ذرات را گرفته و کمک     ميکند در هم فرو روند و متراکم شوند اما آب بيش از حد باعث اشباع شدن خاک شده و عمل تراکم را مشکلدار ميکند. ميزان رطوبت مناسب به شرح ذيل است:

ري: بين 12 تا 18%       ماسه : 10%      شن : 7%

تبصره: بعضي از خاکها ممکن است نسبت به ميزان رطوبت حساي نباشند. براي مثال شن يا ماسه تجهيزات دانه درشت به اندازهاي نفوذپذير است که آب به راحتي از درون آن زهکشي   ميشود اين نوع خاکها معمولاً به صورت خشک و با تجهيزات ارتعاشي متراکم مي شوند.

انرژي تراکم: معمولاً با افزايش انرژي تراکم ميزان تراکم افزايش مييابد.

• آزمونهاي الکتريکی بعد از نصب

اين آزمونها هنگامي که نصب کابل و ساير ملحقات آن تکميل شد انجام ميشود و به منظور تشخي  قابليت اطمينان عملکرد کابل بکار ميرود، اين آزمون بايد مطابق بند 8  استاندارد آزمون کابل هاي مورد استفاده در شبکه توزيع انجام شود.

12–1– آزمون الکتريکی براي کابلهايی با KV≤ Un ≤ 3 KV & 1.2 KV≤ Um ≤ 3.6 KV 1  مطابق استاندارد ^{1– IEC 60502} مي بايست پس از تکميل عمليات کابلکشي و نصب ملحقات آن ،جهت اطمينان از سلامت و پيوستگي کابل ،”آزمون الکتريکي بعد از نصب” انجام شود .

مطابق اين استاندارد پس از نصب کابلهاي 1 تا 3 کيلوولت و ملحقات آن ،بايد ولتاژ ^DC به ميزان

₀^4U به مدت 15 دقيقه اعمال شود. اين تست تنها پس از نصب کابل براي بار اول بايد انجام گردد.

 6 KV≤ Un ≤ 30 KV & 7.2 KV≤ Um ≤ 36 KV  آزمون الکتريکی براي کابلهايی با  -2-12

در بخش دوم استاندارد ^{2–IEC 60502} براي کابلهاي 6 تا 30 کيلوولت با روکش اکسترود شده¹  انجام تست ^DC  روي روکش خارجي توصيه مي شود و پس از آن در صورت نياز بهره بردار، تست عايقي نيز انجام مي شود. لازم به ذکر است براي پروژههاي نصب کابل که تنها تست روي روکش خارجي آن انجام شده است انجام يا عدم انجام تستهاي عايقي با توافق بهره بردار و پيمانکار امکانپذير مي باشد .

12–3– تست DC روکش خارجی کابل

استاندارد ^{2–IEC 60502}، ميزان و مدت ولتاژ ارائه شده در استاندارد ^{IEC 60229} را براي تست در اين قسمت ارجاع ميدهد. اين ولتاژ ميبايست بين شيلد فلزي و زمين اعمال گردد. اين استاندارد نحوه تست غير مخرب روکش خارجي² کابلها را معرفي ميکند. مطابق آن، تست ^DC روکش خارجي کابل بدين صورت است که ميبايست به ازاي هر ميلي متر ضخامت روکش خارجي، به اندازه 4 کيلوولت و با رعايت حداکثر 10 کيلوولت ولتاژ ^DC  روي روکش خارجي کابل اعمال شود. اين ولتاژ بين همهي لايههاي فلزي زير روکش خارجي کابل و الکترود خارجي به اندازه 1 دقيقه اعمال ميشود .همه ي لايههاي فلزي زير روکش خارجي )شامل هسته، شليد و…( ميبايست به يکديگر متصل شوند. اين تست نيازمند قرار دادن يک الکترود روي روکش خارجي کابل      ميباشد. اين الکترود ميتواند يک بکفيل³ مرطوب يا يک لايهاي هادي باشد که کابل تحت تست در آن قرار دارد .طبق استاندارد، اتصال روکش خارجي کابل و زمين )که توسط بکفيل است( بايد با مقاومت ناچيز باشد.⁴ در صورتي که بعد از تست هيچ شکست الکتريکي در روکش خارجي کابل مشاهده نشود، تست پاي شده است.

¹ Extruded oversheath cables

²روکشي است روي شيلد فلزي کابل که با دستگاههاي قالب زني پلاستيک )^Extruder( روي شيلد اعمال شده و معمولاً از جنس

.است ^PVC

• بکفيل يا ^backfill نوعي خاک يا مواد پرکننده يک گودال يا چاله )به خصوص در مرحله ي نهايي پر کردن و بعد از قرار دادن شي مورد نظر در زمين يا بررسي موضوع مورد هدف(ميباشد.

بکفيل مرطوب، داراي مقاومت ويژه ي بکفيل ناچيز و تشکيل شده از ذرات ريز باشد.

به منظور اطمينان از انجام ايمن و صحيح تست، مسائل زير در نظر گرفته شود:

1. لايه يا بکفيل رسانا بايد از دو طرف کابل تحت تست فاصله داشته باشد تا موجب بروز جرقه در هنگام تست نگردد.
2. توجه شود که استفاده از برخي حلالها و پاک کنندهها براي حذف لايهي هادي اطراف روکش کابل، ميتواند موجب آسيب به روکش کابل گردد.
3. لايهي هادي در هنگام تست بايد به اندازهي کافي به زمين متصل باشد.
4. ميبايست در هنگام تست تمام هاديهاي داخل کابل و اطراف آن را به هم متصل کرد تا اختلاف ولتاژ ناخواستهاي در هنگام تست بين دو فلز غيرهمبند ايجاد نشود.
5. در هنگام تست، محدوديت دسترسي براي افراد غير مجاز لحاظ گردد.
6. بعد از اتمام تست، کابل ميبايست براي بازهي زماني مناسبي زمين گردد تا هرگونه شارژ و بار الکتريکي روي آن تخليه شده و خطر جرقه ناگهاني از بين برود.
7. ميزان جريان عبوري قابل قبول در هنگام تست، توسط محاسبات مهندسي استخراج گردد.

12–4–  تست عايقي

12–4–1– آزمون عايقي با جريان متناوب 

بر اساي توافق بهرهبردار و پيمانکار، تست ولتاژ ^AC  عايقي در فرکانس قدرت بر اساي يکي از دو حالت زير امکان پذير است:

الف( اعمال ولتاژ فاز به فاز بين هسته کابل و شيلد فلزي آن به مدت 5 دقيقه  ب( اعمال ولتاژ نرمال شبکه به مدت 24 ساعت

12–4– 2– آزمون عايقي با جريان مستقيم

به جاي تست ولتاژ ^AC،  ميتوان ولتاژ ^DC  به ميزان ₀^4U به مدت 15 دقيقه اعمال نمود .

تبصره 1: تست ^DC  يک تست مخرب است. کميته ^IEC درصدد معرفي راهکارهاي جديد و غير مخربي در اين زمينه است.

تبصره 2: براي کابلهاي مستعمل، اندازه ولتاژ و مدت زمان اعمال آن با توجه به عمر کابل ،شرايط محيطي و سابقه اتصالي در کابل و با توافق بهره بردار و پيمانکار مي توان کمتر در نظر گرفته شود .

پيوست 1: چک ليستهاي نظارتی

جدول 1– فرم پ-1

پيوست 2– دستورالعمل حمل و نقل کابل

در حمل و نقل کابل بايد موارد زير رعايت گردد:

• قبل از حمل کابل، سازنده بايد ابتدا و انتهاي کابلها را با سرپوشي مناسب ببندد تا از نفوذ آب و رطوبت در مدت حمل ونقل و انبارش کابل جلوگيري گردد.
• کابلها بايد بر روي قرقره مناسب و نو که کابل را از صدمه و زيان محافظت ميکند پيچيده شود و انتهاي کابلها که از قرقره بيرون آمده به نحو مناسبي حفاظت شود.

بر روي فلنچ هر قرقره کابل بايد ولتاژ نامي، طول کابل،  نوع کابل، سطح مقطع  کابل، اندازه و وزن ناخال  قرقره و نام کارخانه سازنده و سال و شماره سريال ساخت کابل مشخ  شده باشد .

• اندازه قرقرهها به طول کابل، نوع کابل، سطح ولتاژ، سطح مقطع و….. بستگي دارد. قرقره کابل-ها روي ريل يا جاده حمل ميشوند و بايد با قرار دادن گوههاي مناسب در اطراف قرقره، از حرکت آن در زمان حمل جلوگيري نمود.
• قبل از پياده کردن قرقره، محموله بايد به دقت مورد بازرسي قرار گيرد تا از لحاظ سالم بودن در وضعيت مطلوبي قرار داشته باشد و در صورت صدمه ديدن کابل، در حضور حمل کننده ،به صورت کتبي گزارش تهيه شده تا به عنوان مدرک نگهداري شود و در صورت لزوم قرقره تعويض گردد.

پ-2–1– انبارش قرقرههاي کابل

قرقره کابلها بايد همواره به حالت عمودي انبارش و جابجا شوند. قرقره کابل براي حمل و جابجايي در حالت عمودي طراحي شده است و اگر به صورت خوابيده جابجا گردد ممکن است تحمل تنش مکانيکي را نداشته باشد. تا هنگامي که قرقره به صورت عمودي باشد  ،لايههاي کابل در هم گره نخواهد خورد و اين مسئله از بروز مشکل در هنگام کابلکشي جلوگيري خواهد  کرد )شکل پ-2-1(.

شکل پ-2–1– انبارش قرقره

• به دليل اينکه قسمت مياني قرقرهها توخالي بوده و تمام وزن آن ها بر روي محيط پيراموني قرار ميگيرد وضعيت ناپايداري داشته و به راحتي غلتيده ميشوند. در طول مدت انبارش قرقرهها، بايد با استفاده از گوهها يا متوقف کنندهها از غلتيدن آن ها جلوگيري شود )شکل پ-2-2(.

شکل پ-2–2– استفاده از گوه جهت جلوگيری از غلتيدن قرقره

• بايد از انباشته کردن قرقرهها به صورت غيراستاندارد و بدون نگهدارنده )تماي مستقيم قرقره ها با يکديگر و زمين( اجتناب گردد )شکل پ-2-3(.

• مکاني که براي انبارش کابل به مدت طولاني درنظر گرفته ميشود بايد مسطح و خشک بوده و داراي سطحي سفت و ترجيحاً بتوني باشد.
• قرقرهها بايد به گونه اي انبار گردند که فضاي کافي بين آن ها براي گردش هوا وجود داشته باشد. در طول مدت انبارش بايد قرقرهها هر سه ماه يک بار با زاويه 90 درجه حرکت داده شوند.
• انبارش کابلها در محيط سرپوشيده ضروري نيست جز در مواردي که زمان انبارش بسيار طولاني باشد .با اين حال قرقرههاي کابل بايد در مقابل برخورد مستقيم نور خورشيد با استفاده از پارچه برزنتي يا پوشش نازک پلي اتين مشکي محافظت گردند.

پ-2–2– حرکت دادن قرقرهها

جهت چرخش قرقره بايد توسط علامتهاي جهت نما بر روي قرقره مشخ  شده باشد .

هنگامي که به هر دليلي نياز به غلت دادن قرقره کابل باشد، همواره بايد اين کار در جهت علامتهاي مشخ  شده بر روي قرقره انجام گيرد)شکل پ-2-4(. با اين کار کابل از قرقره باز يا شل نميشود. در خصوص مسافت مجاز غلتاندن قرقرهها نيز محدوديت وجود دارد اگر قرقره کابل بيشتر از 5 متر غلتانده شود ممکن است موجب آسيب به کابل يا تغيير شکل آن گردد.

شکل پ-2-4- حركت دادن قرقرهها

• براي جابجايي قرقره بايد از يک شفت در مرکز قرقره و ميله پخش کننده بار استفاده شود .در غير اين صورت تا حد ممکن از طنابهاي بلند استفاده شده به گونه اي که کنارههاي قرقره آسيب نبيند )شکل پ-2-5(.

شکل پ-2–5– جابجايي قرقره با كمک شفت يا طناب بلند

پ-2–3– حمل قرقره کابل با ليفتراک

• در صورتي که قرقره کابل با ليفتراک حمل گردد، طول چنگال آن بايد بزرگ تر از عر قرقره کابل باشد.
• در هنگام حرکت ليفتراک شيب آن بايد به گونه اي باشد که قرقره در چنگال باقي مانده و با زمين تماي نداشته باشد. تا زماني که ليفتراک کاملاً متوقف نشده باشد قرقره کابل نبايد آزاد شود.

هل دادن قرقره با ليفتراک مجاز نميباشد. همواره بايد فضاي خالي بين قرقرههاي کابل وجود داشته باشد به گونه اي که چنگال ليفتراک آسيبي به آن ها نرساند )شکل پ-2-6(.

شکل پ-2–6– حمل قرقره با ليفتراك

– در هنگام حمل و نقل بايد قرقره کابل از قسمت سوراخ مياني يا در امتداد فلنج قرقره توسط سيم يا طناب به کف بسته شود. در هنگام حمل و نقل بايد به گونهاي از گوهها و مهارها استفاده شود که از حرکت قرقرهها جلوگيري شود. )شکل پ-2-7(

شکل پ-2–7– حمل و نقل گروهي قرقرهها 

پ-2–4– تخليه قرقره

نبايد قرقرهها را از بالاي وسيله نقليه رها نمود. براي تخليه قرقره از جرثقيل، يا سطح شيب دار استفاده ميشود. در صورت موجود نبودن وسيله مناسب، سطح شيب داري مانند شکل زير به طور موقت در محل نصب ميشود و نسبت 1:4 براي سطح شيب دار در نظر گرفته مي شود. در

موقع پياده کردن کابل و حرکت آن روي سطح شيب دار، بايد قرقره را توسط طناب مهار و کنترل نمود. براي ترمز کردن قرقره، قرار دادن چند کپه شن به ارتفاع حدود 20 سانتيمتر در جلوي اين سطح شيب دار مفيد ميباشد.)شکل پ-2-8(

شکل پ-2–8– تخليه قرقره به كمک سطح شيبدار

پ-2–5–  بسته بندي و حمل و نقل

قبل از حمل کابل سازنده بايد انتهاي کابل را با سرپوش مناسبي ببندد تا از نفوذ رطوبت و آب در طول مدت حمل و نقل و ذخيره سازي کابل جلوگيري شود.

کابل بايد بر روي قرقره مناسب و نو که کابل را از صدمه و زيان محافظت کند پيچيده شود و انتهاي کابل که از قرقره بيرون آمده است محافظت شده باشد.

بر روي پلاک مشخصات هر قرقره بايد ولتاژ نامي، طول کابل، نوع کابل و مقطع آن و اندازه آن و وزن ناخال  قرقره و نيز نام کارخانه سازنده و سال و شماره سريال ساخت مشخ  شده باشد. ضمناً جهت چرخش قرقره بايد توسط علامت هاي جهت دار مشخ  شده باشد.

چمبره يا قرقره نبايد از روي وسيله حمل پايين انداخته شود^; حتي اگر قرقره يا چمبره کوچک و سبک بوده و زمين در آن محل به صورت خاک نرم باشد، زيرا اين عمل باعث صدمه ديدن کابل مي گردد.  

پيوست 3: تعمير غلاف خارجی صدمه ديده

هنگامي که غلاف خارجي کابل آسيب ميبيند، بايد در اسرع وقت تعمير گردد، مطالب ارائه شده در اين قسمت مربوط به غلاف هايي از جنس ^PVC و ^PE مي باشد.

با توجه به عمق صدمه وارده به کابل و همچنين روش کابلکشي، شيوه مناسب جهت تعمير آن بايد از بين تکنيکهاي زير انتخاب گردد:

پ-3-1- تعمير غلاف صدمه ديده با استفاده از عايق ترموپلاستيکي

پ-3-2- ق        البگيري و ريختن رزين براي کابل هاي با غلاف خارجي ^PVC  پ-3-3- نوار پيچي با استفاده از نوار چسب ^PVC  جدول پ-3-1 با توجه به شدت آسيب ديدگي روش مناسب را پيشنهاد مي کند.

جد.ل پ-3–1– روش تعمير مناسب با توجه به شرايط پروژه كابلكشي و نوع آسيب

تعمير کابل صدمه ديده بايد بلافاصله بعد از زخمي شدن کابل انجام گردد. مخصوصامخصوصاً در مورد کابل هاي فشار متوسط دقت گردد که عايق ^XLPE با آب يا رطوبت تماي نداشته باشد .

پ-3–1– تعمير غلاف صدمه ديده با استفاده از عايق ترموپلاستيکی

استفاده از اين روش بسيار ساده و راحت ميباشد و شامل استفاده از يک تيوپ منقبض شونده و توصيه هايي در مورد روش تعمير مي باشد. اين تيوپ بايد در هر طرف قسمت صدمه ديده به اندازه سه برابر قطر خارجي کابل و حداقل 100 ميلي متر بريده شود و انقبا  براي طول 10% براي آن منظور گردد .

قسمت صدمه ديده کابل به اندازه طول وصله به وسيله پارچه زبر يا سمباده تميز شود، سپس وصله تعميراتي روي قسمت صدمه ديده کابل قرار گرفته و بسته مي شود. بعد از اين مرحله مرکز وصله توسط تمرکز شعله آتش يا دمنده هواي گرم منقبض گردد. بعد از اينکه دما به حد مطلوب رسيد کل وصله را حرارت داده تا قسمت چسبنده داخل وصله مورد نظر نرم و در هر دو انتها کاملاً چسبيده شود .

پ-3–2– قالب گيري و ريختن رزين براي کابل هاي با غلاف خارجی PVC 

قسمت صدمه ديده بايد کاملاً تميز شده و توسط سمباده هر دو طرف قسمت صدمه ديده تا 100 ميلي متر کاملاً پاک گردد. جايي از محل آسيب ديده که عمق آن تا رشته ها ميرسد را توسط لايه اي از نوار چسب طوري پوشانده که هر دور نوار چسب نصف دور قبل را بپوشاند. اين لايه بدين جهت مورد استفاده قرار ميگيرد که از نفوذ رزين به کابل جلوگيري کند )شکل پ-3-1-الف(، يک تيوپ ^PVC به شکل پ-3-1-ب قابل قالبگيري بر روي محل آسيب ديده بکار مي^–رود. شعاع داخلي اين تيوپ 10 تا 20 ميلي متر بزرگ تر از قطر کابل ميباشد. قالب بايد 160 ميلي متر از قسمت آسيب ديده بزرگ تر باشد، قالب به صورت طولي بريده شده، اطراف محل مورد نظر قرار داده مي شود. درصورتي که آسيب ديدگي زياد نباشد مي توان از اين تيوپ استفاده نکرد. براي بستن و مهار کردن دو طرف قالب با استفاده از نوار ^PVC، دو طرف قالب نوارپيچ ميشود. اين نوار پيچي بايد حداقل 50 ميلي متر بيشتر از محل آسيب ديدگي در هر دو طرف باشد و يا براي کابل هاي با قطر 35 ميلي متر و بيشتر 3 برابر قطر کابل باشد. سپس مفصل را روي انتهاي محل باندپيچي شده و به طور مناسبي قرار داده و دو طرف آن را به دقت باندپيچي کرده تا غيرقابل نفوذ گردد. در انتها ماده رزين در آن ريخته ميشود )شکل پ-3-1- پ(بعد از اتمام مفصل بندي بايد دقت گردد تا محل تعمير شده نبايد مورد خمش قرار گيرد .

الف- پيچيدن نوار چسب ^PVC روی رشته های كابل

ب- بستن دو طرف محل صدمه ديده توسط نوار ^PVC

پ- تيوپ ^PVC آماده برای ريختن رزين

شکل پ-3–1– چگونگي پيچيدن نوار چسب روی كابل

پ-3–3– نوار پيچی با استفاده از نوار چسب PVC  

استفاده از اين روش فقط براي کابلهايي که در کانال يا داخل ساختمان که امکان کنترل کابل وجود دارد مجاز است و قطر کابل مورد تعمير نبايد از 25 ميلي متر بيشتر باشد. در حالتي که سايش يا پارگي کم وجود دارد از اين روش استفاده شده و ابتدا اطراف محل آسيب تا 100 ميلي متر از هر دو طرف تميز ميشود و سپس نوار چسب را روي محل آسيب ديده و 100 ميلي متر بيشتر از هر دو طرف محل صدمه ديده ميپيچند. اين قسمت از کابل نبايد تحت تنش مکانيکي قرار گيرد. بعد از اين مرحله، کابل را ميتوان بر روي غلطکهاي کابل قرار داد و بعد از نصب کابل، اين قسمت بايد مورد بررسي مجدد قرار گيرد.

پيوست 4– مشخصات فنی کول گذاري

پ-4–1– مشخصات فيزيکی کول 

کولها معمولاً داراي قطرهاي مختلف )70 تا 130 سانتيمتر( بر اساي کاربريهاي مختلف      ميباشند. توجه به اين نکته ضروري است که کول هاي نيم دايره اي در اين دستورالعمل کاربردي ندارند

توصيه ميگردد فقط از کول هاي دايرهاي به قطر 100 سانتي متر و کولهاي تخم مرغي به اقطار 70*120 سانتيمتر برابر طرح استفاده گردد.

^ مشخصات بتن:

• در ساخت کول بايد از بتن با عيار مناسب و حداقل وزن 2300 کيلوگرم بر متر مکعب استفاده گردد.
• بايد دانهبندي بتن آن شامل مصالح متوسط دانه و ريز دانه و مخلوطي از آن ها )ماسه دوبار شور و شن نخودي( کاملاً تميز، سفت، عاري از مواد شيميايي و پوششهاي گچي، رسي و مواد ريز ديگر باشد.

)دارا بودن طرح اختلاط بتن از آزمايشگاه مکانيک خاک الزامي است (

• سيمان مصرفي از نوع تيپ 2 باشد.
• آب مورد استفاده در بتن به طور کلي بايد صاف، روشن و عاري از مواد آلي باشد و استفاده از آب هاي شور به هيچ وجه مجاز نمي باشد.
• هنگام بتنريزي دماي محيط بايد 5 تا 35 درجه سانتيگراد باشد. درجه حرارت محيط بايد تا رسيدن بتن به مقاومت فشاري مشخ خود بالاي 5 درجه سانتيگراد حف  گردد.
• رعايت پوشش بتن به طور مساوي در طرفين ضخامت کول الزامي است.

براي خروج حباب از داخل بتن بهدليل نازک بودن ضخامت بتن ريزي، ترجيحاً از ميز ويبره بجاي ويبراتور استفاده گردد و در حين ساخت و نگهداري بايد از خشک شدن قشر خارجي بتن به طور سريع جلوگيري شده و رطوبت سطح خارجي بتن تأمين گردد.

تبصره: تمامي اصول عملآوري، نگهداري و بتنريزي و همچنين وضعيت درجه حرارت محيط و مصالح بايد مطابق مبحث 9 مقررات ملي ساختمان رعايت گردد.

^ مشخصات تسمه كول  

به منظور يکپارچهسازي قطعات بتني کولها و مقاومسازي آن ها در مقابل ضربات ناشي از عمليات حمل و نقل و نصب بايد از 2 عدد حلقه از تسمه فولادي به ابعاد 2*20 ميلي متر که فاقد زنگ زدگي باشد، استفاده نمود.

تبصره: در کولهاي دايره اي 2 تسمه بايد در چهار نقطه توسط تسمه هاي 15 سانتيمتري مطابق نقشه به هم جوش داده شوند.

در کولهاي تخم مرغي 2 تسمه بايد در هفت نقطه توسط تسمه هاي 15 سانتيمتري مطابق نقشه به هم جوش داده شوند.

– مشخصات فني نردبان  

در ساخت نردبان بايد از قوطي 20*20 به عر  40 سانتيمتر و طول بازو و شاخکهاي نگهدارنده عمودي 20 سانتيمتر که دو دست ضد زنگ و دو دست رنگ نقره اي ^{)RAL 7001 (} زده شده است استفاده گردد.

تبصره: نصب نردبان همزمان با حفر ميله و کول گذاري با رعايت فاصله نصب پلههاي نفر رو از هم ^{50 cm} و فاصله نصب پلههاي مهار کابل از هم ^{100 cm} الزامي است.

پ-4–2– روش اجرائی  

^ جمع آوری اطلاعات اوليه  

اولين مسئله در کولگذاري و احداث نقب حفر ميله در خاک بوده که طبعاً نياز به شناخت لايه هاي خاک دارد، بنابراين به صورت اجمالي در مورد شناسايي ساده خاک توضيحاتي ارائه       ميگردد.

مسائل و پديدههاي بسيار متعددي در زمينه رفتار خاک، سنگ و مهندسي پي وجود دارند که درک و حل آن ها مستلزم دسترسي به يک سلسله اطلاعات تئوري و تجربي مقدماتي و در عين حال دقيق و مطمئن ميباشد. مسائلي مانند نشست زمين در زير بارهاي متفاوت استاتيک و ديناميک، مقاومت زمين در زير بارهاي مختلف و شرايط متفاوت، نفوذپذيري خاک، شرايط پايداري شيرواني هاي خاکي و سنگي، پايداري ديوارهاي حائل، تأثير حرکت يا سکون آب هاي

زيرزميني، مسائل مربوط به تونلها، نقب ها و پايداري آن ها، تأثير گذشت زمان به هريک از موارد ذکر شده و بسياري از موارد ديگر از نمونه مسائلي هستند که بررسي آن ها نياز به داشتن اطلاعات دقيق خواص مکانيکي و فيزيکي محيط مورد نظر دارد که اخذ اين اطلاعات به طور تجربي در قالب تستهاي آزمايشگاهي )نمونهگيري و آزمايش خاک( و يا به صورت     آزمايشهايي در مقياي بزرگ تر، تحت عنوان بررسي ناحيهاي )شناسايي ساده خاک( صورت ميگيرد .اين بررسي نيز به موازات کارهاي آزمايشگاهي انجام گرفته و به هر حال بي نياز از نتايج تجربيات آزمايشگاه نيست. در ذيل به تشريح موارد شناسايي ساده خاک و نمونه گيري و آزمايش خاک مي پردازيم :

– شناسايي ساده خاك

معمولاً قبل از انجام هر گونه عمليات گودبرداري يا حفر چاه و احداث نقب لازم است نمونه هاي خاک به لحاظ ساختار و کيفيت شناسايي شده و شرح داده شوند که اين تست و شناسايي به عهده پيمانکار اجرايي بوده و بايد گزارشي در اين زمينه تهيه گردد )در صورت نياز، مي توان از امکانات آزمايشگاهي با هزينه کارفرما استفاده کرد(.در اين مرحله از شناسايي، طبقه-بندي و توصيه بر مبناي آزمايشهاي مقدماتي ساده بوده که خاک محل به صورت ساده و عمومي طبق جدول ذيل شناسايي مي گردد.

– نمونه گيری و آزمايش از خاك 

در برخي از موارد درزمان خاکبرداري و احداث نقب که خاک محل ناشناخته و با چشم نيز قابل تشخي  نبوده نياز به نمونهگيري از خاک مورد نظر ميباشد. انتخاب نمونه و عمليات نمونهگيري و نگهداري آن از بخشهاي اصلي و بسيار مهم تستهاي آزمايشگاهي بوده، زيرا خواص تعيين شده در آزمايشگاه بايد معرف خواص واقعي محيط مورد بررسي باشد. در اين زمينه بايد موارد ذيل مورد توجه قرار گيرد :

الف : نمونه ها هرچه سريع تر به آزمايشگاه تحويل شده تا رطوبت طبيعي آن از بين نرود و تعدد در نمونه هاي آزمايشي مناسبتر مي باشد.

ب : در عمل نمونهگيري بايد به خواصي نظير انقبا ، مقاومت، شکنندگي و نفوذپذيري خاک توجه شود. بديهي است پس از اطمينان از نوع جنس خاک، ناظر اجازه شروع بکار به پيمانکار داده و بايد هر يک متر خاک به صورت چشمي کنترل شده تا حادثه ناگواري اتفاق نيفتد.

تبصره 1 : پيمانکار بايد در صورت مشاهده خاک دستي و ريزشي سريعاً نسبت به توقف کار اقدام و با هماهنگي ناظر و مجري طرح، اقدامات لازم جهت تغيير روش از کول گذاري به لوله گذاري عرضي را انجام دهد.

تبصره 2 : آزمايشگاه مورد تائيد در اين زمينه آزمايشگاه مورد تائيد وزارت راه و ترابري )شرکت مادر تخصصي آزمايشگاه فني و مکانيک خاک( ميباشد.

^ شيوه حمل و نقل، دپو و نگهداری كول ها 

کولها به علت ضخامت کم و ضرورت سبک بودن آن ها در مقابل ضربه و فشار آسيب پذير     ميباشند. لذا توجه به موارد ذيل در حمل و نقل، دپو و نگهداري کول ها الزامي ميباشد :

• کول ها بايد توسط دست حمل و جابجا شوند.
• از انباشت آن ها بر روي هم خودداري شود.
• جهت سهولت بارگيري بر روي سطح کاملاً صاف و يکنواخت به طور ايستاده در کنار هم و به فاصله 5 سانتيمتري از هم چيده شوند.
• جهت جابجايي از ديلم و يا هر قطعه فلزي ديگر استفاده نشود.
• در جاده خاکي و يا دست انداز با سرعت مطمئنه محموله حمل شود.

  درپوش نهايی:

جهت حف  ايمني در پايان کار بايد از درپوش بتني دايرهاي شکل به قطر 1 متر و ضخامت 10 سانتيمتر که در آن طبق نقشه زير ميل گردهاي آجدار نمره 8 به صورت مش بافته شدهاند در عمق 30 سانتيمتري از سطح معبر استفاده گردد.

پ-4–3– جداول و نقشههاي کاربردي براي کولگذاري  

جدول 1– حجم خاكبرداری در يک متر طول

جدول 2 : مشخصات نردبان

ABOUT THE AUTHOR

احسان امیری

احسان امیری؛ مهندس برق گرایش ابزار دقیق و توسعه‌دهنده راهکارهای دیجیتال با تمرکز بر طراحی وب، معماری پلتفرم، CRM، سئو و پیوند فناوری با نیاز واقعی کسب‌وکار.

مشاهده همه مقاله‌ها وب‌سایت